سانیبا
همیشه همه جا برای همه

عصر رنسانس و سبکهای باروک و روکوکو – تاریخ معاری جهان از آغاز تا معاصر

0 84

رنسانس باروک روکوکو

انسان گرایی.واقع گرایی .خرد گرایی

معماری در خدمت انسان

علل شکل گیری دورۀ رنسانس

توسعه تجارت بین المللی، گسترش جامعه شهرنشین، شکل گیری طبقه متوسط، اختراع چاپ و رواج کتاب های چاپی، کشف سرزمین های جدید، افزایش موقعیت اجتماعی هنرمندان، هنر دوستی اشراف جامعه و حمایت از هنرمندان، خود باوری و اعتقاد به توانایی و شایستگی انسان از علل شکل گیری دوره رنسانس است.

واژهٔ رنسانس ابتدا در ایتالیا به معنی تجدید حیات یا نوزایی بود و سپس فرانسوی ها آن راتجدید حیات آموزش ادبیات و هنر کلاسیک تعریف کردند. اما عموماً رنسانس به جنبشی فکری وعقلانی گفته می شد که در سدهٔ چهاردهم میلادی در ایتالیا شروع شد و در سدهٔ شانزدهم میلادی به اوج خود رسید.

فلورانس آغازگر رنسانس در ایتالیا بود زیرا انسان گرایان اولیه در این شهر بودند وفلورانسی ها شهرشان را دوست داشتند و در جهت زیبایی آن کوشش می کردند و تلاش های فرهنگی آن ها سبب تغییرات ظریفی در نگرش انسان ها نسبت به جهان شد و به تدریج دنیای فکری انسان ها ازارزش ها و اندیشه های دارای جهت گیری فوق طبیعی گسست و به اندیشه ها و ارزش های زندگی بشری و فردگرایی تغییر یافت.

مورخان جدید، رنسانس ایتالیایی را به سه دورهٔ آغازین، متعالی و متأخر تقسیم می کنند.

احیای روح هنر دوره کلاسیک یونان و روم،

بازگشت به روم باستان…قوس رومی

طبیعت گرایی،

فردگرایی،

کالبدشناسی انسان،

تکمیل قواعد پرسپکتیو،

توجه به موضوع های دنیوی، رواج نقاشی رنگ و روغن به جای تمپرا و لعاب رنگ کاری برای تجسم گرمی و طراوت پوست از ویژگی های هنر دورهٔ رنسانس است

علم مداری

مقیاس انسانی…کوتاه تر شدن بناها نماهای افقی و ۳بخشی ریشه در تحولات فکری دارد.که خاستگاه آن شهر فلورانس در شمال ایتالیا (در حدود ۴۰۰سال پیش از ظهور معماری مدرن)

رنسانس

به معنای زندگی دوباره و تجدید حیات اصول و نمادهای روم باستانی

باپیدایش انسان گرایی و خرد گرایی و واقع گرایی دوره رنسانس در قرن ۱۵ میلادی در شمال ایتالیا همراه است.

تغییر جهان بینی انسان از آسمان به زمین

«گونه های پر شمار تجربه های معماری سده میانی از دیدگاه معماران رنسانس نکته ای منفی بودو باید جای به شیوه واحدی در آفرینش معماری می داد و باید معطوف به ضابطه ها ومنظومه هاای معمارانه تازه ای می شد که در این دوران جهانی تلقی میشد در این دوران کمک گرفتن از هندسه به عنوان وسیلهای که در روان تر کردن ترکیبهای حجمی فرعی کاربرد فراوان داشت و به طراح کمک می کرد که به کمک اندازه هایی که از پیش درارتباط و در تناسب بایکدیگر سنجیده می شوند در تعیین عناصر فرعی معماری بامشکل روبرو نگردند.و گذری داشته باشند از فضای آکنده از گونه گونی تجربی به فضایی که در آن حساب و نظم در آفرینش معماری حاکم است ، که از طریق استدلالی کردن وو عقلانی کردن معمار یصورت می گرفت و همچنین از روش آفرینش و اجرای واحدهای معماری خاص سده میانه به روشی نوین روی آوردن و در پی آوردهای روابط اجتماعی و حرفه ای معماران بسیار دارای اهمیت بود . معماری رنسانس ایتالیا ، دارای بیانی ویژه است و از ابزاری نو و بس مهم برای مفاهیم خود بهره می برد که مهمترین آن را می توان شکل واقعی دادن به اندیشه فضایی که دارای خصیصه پرسپکتیوی است ،دانست. »

مذهب رنسانس همانند مذهب قرون وسطا مسیحی بود ولی سردرها و تناسبات معابد یونان و روم باستان به روی کلیسای رنسانس بود .

چرا رنسانس در شمال ایتالیادقرارداشت :

تاریخ معماری تاریخ معماری جهان تاریخ معماری جهان تا معاصر معماری هنر  معماری

عدم وجود دولت مرکزی

تاثیر کم فئودالیسم در ایتالیا

خطوط دریایی جدید

تجارت با خاورمیانه وآفریقا

اختلاف در کلیسا…..کاهش قدرت روحانیت

گسترش مدارس غیر دینی

خصوصیات اصلی عصر رنسانس

فردگرایی: نقش هنر و هنرمند پر رنگ میشود(مطرح شدن نام هنرمندان غیر مذهبی). رعایت تناسبات بدن انسان در پیکر تراشی

واقع گرایی: در نقاشی و مجسمه سازی , ابداع پرسپکتیو در نقاشی

تدریس هنرهای آزادخصوصاً خرد گرایی : گسترش مدارس غیر مذهبی

اهمیت احجام اولیه (کره. هرم.مکعب….)….اشکال قابل ادراک و استنباط توسط ذهن انسان

زنده شدن اصول هنر کلاسیک یونان و روم…..تناسبات ریاضی و همگونی و تقارن…..ذهن انسان در مرکز تقارن

دوره رنسانس آغازین:

فیلیپو برونلسکی معمار ایتالیایی که آثار مهم باقیمانده از آن عبارتست از:

گنبد کلیسای سانتاماریا دلفیوره (کلسیای جامع یا کاتدرال فلورانس)، کلیسای سانتا اسپریتو، بیمارستان کودکان بیسرپرست، نمازخانه پاتسی

لئون باتیستا آلبرتی که آثار مهم وی عبارتند از:

کلیسای سن فرانچسکو (کلیسای جامع ریمنی)، کلیسای سن آندرئا، کلیسای سانتا ماریا نوولا، کلیسای سن سباستیانوی

رنسانس میانی :

اوج هنر و ترقی معماری رنسانس مربوط به این دوره است.

معروفترین معماران و آثار این دوره عبارتند از:

میکل آنژ که آثار وی عبارتند از:

– کلیسای سن پیترو در روم

– تپه کاپیتول رم (کاپیتولینه)

– دهلیز کتابخانه لورنتسو (لورنزیانو)

-نقاشیهای سقف نمازخانه سیستین

– مجسمههای معروف داوود و موسی و مریم

دوناتو برامانته که آثار مهم وی عبارتند از:

– طراحی اولیه کلیسای سن پیترو در روم

– طراحی معبد تمپیه تو (رم)

لئوناردو داوینچی:

داوینچی یک معمار، پیکره تراش، نقاش و مخترع بزرگ عصر رنسانس بوده که آثار معماریاش نسبت به آثار نقاشی آن یعنی شام آخر و لبخند ژکوند (مونالیزا) کمتر قابل توجه است.

تذکر: تکامل قوانین پرسپکتیو را نیز به همین شخص یعنی لئوناردو داوینچی نسبت میدهند. از دیگر کارهای مهم وی بررسی تناسبات در اندام انسان بود.

رافائل که مهمترین اثر آن مدرسه آتن است.

تذکر: کلیسای سانتاماریا دلا کونسولا تسیونه در تودی که از لحاظ مقیاس و پیچیدگی در حد فاصل تمپیه تو و کلیسای سن پیترو است .

آرمانهای رنسانس پیشرفته را خالص تر بیان میکند.

 کلیسای سانتا ماریا دلفیوره

کلیسای سانتا ماریا دلفیوره (کلیسای فلورانس) که برخی آنرا ملهم از معماری مسجد سلطانیه می‌دانند، بزرگترین نماد شهر فلورانس و گنبد قرمز آن بزرگترین گنبد آجری دنیا است. ساخت آن حدود ۱۷۰ سال به درازا کشیده است.

آرنولفو معمار قرون وسطی در اواخر قرن سیزدهم ساخت کلیسا را آغاز کرد اما پیش از پایان کار فوت نمود و سوراخ بزرگ روی بام مدتی منتظر مردی بزرگ بود تا معماری این ساختمان گوتیک را تمام کند. طرح برونلسکی با  الهام از پانتئون رم در سال ۱۴۱۹ برنده مسابقه طراحی گنبد گشت.

طرح او در حین کار تغییرات بسیاری نمود. گنبد نهایی هشت وجهی با ۴۲ متر قطر و ۳۲ متر ارتفاع دو لایه است. سازه گنبد به صورتی است که به صورت خود ایستا نیرو را منتقل می‌کند. بنابراین پیش از کامل شده گنبد، سازه قدرت تحمل بار خود را نداشته و با قالب و شمع مهار شده بود.

بیمارستان کودکان سرراهی

تاریخ معماری تاریخ معماری جهان تاریخ معماری جهان تا معاصر معماری هنر  معماری

نمازخانه پاتسی

دارای نقشه مستطیلی با تاکید بر فضای مرکزی و گنبد دار

ستون های کرنتی در نمای داخلی

قوس های رومی

به وجود آوردن رواق در ورودی

طرح مستطیل شکل پلان با بسط مربع به وجود آمده

کلیسای سن اسپریتو

مربع تقاطع گنبد دار …تحت تاثیر پانتهون

سر ستو ن های کرنتی

کوتاه شدن ارتفاع سقف …مقیاس انسانی

کم شدن نور داخل به نسبت گوتیک

قوس رومی

مسطح شدن سقف کلیسا

کلیسای سان لورنتسو

پلان کلیسا بر اساس پیمون بندی ایجاد شده … رعایت تناسبات فضای داخلی کلیسا حال و هوای رومی دارد …ستون های کرنتی پنجره های قوسی

تاریخ معماری تاریخ معماری جهان تاریخ معماری جهان تا معاصر معماری هنر  معماری

قصر روچلای …آلبرتی…تاثیر شگرف بر معماری رنسانس متعالی

طرح نما وامدار معماری روم باستان

تقسیم بندی ۳ بخشی در نما

ستون نماها از نظر بصری به نما حرکت عمودی می بخشند

به ترتیب از پایین به بالا …ستونک های کرنتی . یونیک . دوریک …سبک تر شدن .

کلیسای سانتاماریا نوولا…آلبرتی…تاثیر شگرف بر معماری رنسانس متعالی

پوشاندن بام شیبدار …با عناصر گو طوماری شکل

ارتفاع کلیسا برابر پهنای آن…قرار گیری کل نما در یک مربع

تقسیم بندی ۳ بخشی نما …استفاده از المان های معماری کلاسیک رومی

کلیسای سان فرانچسکو

تداعی طاق نصرت یونانی

ایجاد پوستهای رنسانسی بر روی کلیسای گوتیک …۳ طاق نما . نیم تون های شیاردار. سنتوری شکسته

تاریخ معماری تاریخ معماری جهان تاریخ معماری جهان تا معاصر معماری هنر  معماری

کلیسای سان آندریا

ترکیب طاق نصرت با معبد

جرز ضخیم …معماری رومی وار

برابری ارتفاع و عرض نما

رنسانس متأخر:

در این دوره ساخت کلیسا کمتر از سایر عملکردها رواج مییابد و به خصوص ساخت قصرهای معروف به قصرهای رنسانس معمولتر میشود.

معروفترین معمار این دوره پالادیو میباشد که آثار مهم وی عبارتند از:

– ویلای روتوندا در ایتالیا (روم)

– کلیسای سن جورجه ماجوره ونیز

کلیسای تمپیه تو

شبیه بناهای یادمانی روم باستان

ایوانی ستون دار به شیوه دوریک

تپه کاپیتولینه…میکلانژ…کاخ سناتور

                                   کاخ شهرداری

                                  موزه کاپیتول

تبدیل شدن میدان به نماد قدرت روم بنا به خواست پاپ

در مرکز میدان مجسمه مارکوس آورلیوس …امپراتور روم باستان

بهره گیری از شکل بیضی … برای برقراری ارتباط بین ۳ بخش

کلیسای سان پیترو

طرح مرکز گرا …صلیب یونانی

گنبد آمیزهای از گنبد برونلسکی در فلورانس و طرح گنبد برامانته

رنسانس در فرانسه

کاخ شامبور…جولیاداسانگلو

تقسیم بندی نما ۳ بخشی

۴ برج مدور در چهار گوشه بنا

تاریخ معماری تاریخ معماری جهان تاریخ معماری جهان تا معاصر معماری هنر  معماری

ویلا روتوندا …آندرا پالادیو

ایده اصلی براساس معابد کلاسیک

۴ رواق در اطراف …ایجاد دید های مختلف

شکل گنبد بر گرفته از پانتهون

فضای مرکز گرا در وسط

کلیسای سان جورجو ماجوره در ونیز دستاوردپالادیو

عناصر معماری روم باستان

سنتوری

گنبد

ستو ن های کرنتی

باروک

واژه باروک به معنی مروارید نامنظم از واژه ای پرتقالی گرفته شده که تا سده نوزدهم به معنی بی تناسب و ناهماهنگ بود.علت این نام گذاری این بود که سازندگان آثار هنری به ویژه در معماری از شیوه های مختلف هنری(کلاسیک، گوتیک، رنسانس و …)متأثر بودند.

هنر باروک در مقایسه با دوره رنسانس هنری با شکوه، نمایشی، پر تجمل و احساسی وتلاش برای وحدت بین معماری، تندیس سازی و نقاشی است. آثار هنری باروک تنها دارای وحدت ظاهری نیستند بلکه مانند تئاتر با حضور مخاطب کامل می شود. تمایل بیشتر به مذهب، توسعه علوم ورقابت دارندگان ثروت و قدرت درتولید آثار هنری در نقاط مختلف اروپا از عوامل شکل گیری شیوه باروک بود. شیوه باروک از شهر رُم شروع شد و اندکی بعد در سراسر ایتالیا رواج یافت و سپس در فرانسه، اسپانیا، انگلستان و هلند و آلمان گسترش یافت.

باروک تفاوت های بنیادین با سبک های رنسانس دارد.

باروک هنری پویا و احساسی بوده برعکس اصول کلاسیک که بیشتر عقلانی است. از ویژگی های بارز هنر باروک ایجاد هماهنگی درمیان عناصر گوناگون است در حالی که کمال مطلوب اوج هنر رنسانس برقراری تعادل میان اجزایی است که هر کدام به تنهایی از تمامیت و کمال برخوردارند.

پس از آن‌که در قرن چهاردهم و پانزدهم تحولات هنری در نقاشی، مجسمه‌سازی، معماری، ادبیات و دیگر عرصه‌ها روی داد، در روش‌ها و سبک‌های هنری چنان پیشرفت‌های چشمگیری رخ داد که پس از رنسانس پیشرفته، تا حدود ۲۰۰ سال نه تنها این دگرگونی‌های رو به رشد در عرصه نقاشی و مجسمه‌سازی رخ نداد، بلکه به گفته بسیاری از مورخان، هنری التقاطی، بدون نوآوری و واپس‌گرایانه شکل گرفت که از آن جمله می‌توان به سبک‌هایی همچون شیوه‌گری (منریسم) و روکوکو اشاره نمود.

سبک باروک از جمله سبک‌های به وجود آمده در تاریخ هنر است که در اواخر قرن شانزدهم تا اواخر سده هجدهم در میان دو سبک شیوه‌گری (منریسم) و روکوکو در اروپا پدید آمد.

تحولات باروک مانند بسیاری از جریان‌ها و دگرگونی‌های هنری، نخست در ایتالیا شکل گرفت و سپس به بسیاری از کشور های اروپایی کشانده شد

کلمه باروک به مفهوم “معوج” و “غیر معمول” است و به همین دلیل ممکن است از واژه پرتغالی آن به مفهوم “مروارید نامنظم” مشتق شده باشد.

ایجاد فضاها با عملکردهای غیر مذهبی در دوره رنسانس مانند قصرهای رنسانس کتابخانه و لورنستو موجب شد که معماران، هنری ایجاد کنند، که از خصوصیات مهم آن میتوان به شکلهای اغراقآمیز، پرهیز از خطوط منظم و مستقیم، ایجاد تحرک و سرزندگی، نا متوازن، بی قرینگی

زیاده روی در حد اوج، به وجود آید که آن را “باروک” نامیدهاند واز نظر صاحبنظران دنیای غرب این سبک، نقطه مقابل سکون کلاسیک یونان محسوب میشود.

معماری باروک، در سالهای ۱۶۰۰ تا ۱۷۵۰ م مانند رومانسک و رنسانس ازایتالیا آغاز شد. اما به سرعت بخش بزرگی از اروپا را تحت تأثیر خود قرار داد.

مهمترین ویژگیهای هنر و معماری این شیوه علاوه بر موارد گفته شده فوق عبارتست از:

-۱ طراحی در سطح وسیع و مقیاس بزرگ و ایجاد فضاهای شکوهمند و ابهت انگیز

-۲ ایجاد هماهنگی و هارمونی در میان عناصر و مضامین گوناگون و در همآمیخته

-۳ تعبیه یک فضای اصلی در مرکز و منظم کردن فضاهای فرعی در اطراف آن

-۴ به خدمت گرفتن کامل هنرهای نقاشی، مجسمهسازی وسایر هنرهای تزئینی در معماری .

-۵ کم اهمیت شدن شکل صلیبی پلان کلیساها

-۶ کف سازی فضاهای درون و بیرون بناها

-۷ تشدید پرسپکتیوهای خیابانی که بنای مهم در انتهای این پرسپکتیو قرار داده میشود.

-۸هنر باروک هنری است که از یک سو با دین و متولیان کلیسا مربوط می شود و از سوی دیگر گرایش به تجمل گرائی و مادیات در آن دیده می شود.

وجود احساس…..فرم های مواج

تزئینات

وجود جفت ستون در نما

پیچیدگی

بازی با نور و سایه

حرکت

نظام زن سالاری….وفور تزئینات.طراحی داخلی و تفاخر در هنر…… هنر روکوکو

کلیسای سان پیترو…کارلو مادرنو و برنینی

ساماندهی کل محوطه میدان

ایجاد محور طولی در میدان بیضی شکل…توسط ۲ فواره و یک ستون

ایجاد گریز های متفاوت…کم کردن فاصله

معماری باروک با ساخت کلیساهای بزرگ از شهر رُم شروع شد. معماران این عصر نیز مانند دوره رنسانس هم پژوهشگر و هم در چند رشته تخصص داشتند، معماری باروک بنا به سلیقه معماریا سفارش دهنده از سنت های مختلفی چون کلاسیک باستان، گوتیک و رنسانس در یک بنا سود می برد و تلاش می کرد بین عناصر مختلف هماهنگی ایجاد کند.

در معماری باروک استفاده از شکل بیضی به جای دایره در گنبدها، پنجره ها و سقف رایج شد. سطوح محدب و مقعر، تأکید بر مرکز ساختمان، ارتباط معماری با فضای پیرامون، تأکید تزیینات داخلی و تلاش برای هماهنگی میان معماری، نقاشی، تندیس سازی بود. کارلومادرنو  و برنینی  از بنیان گذاران معماری باروک در شهر رُم بودند.

پلکان راهنما واتیکان روم

علاقه هنرمند به شیوه عمق گرایانه …تشدید پرسپکتیو وایجاد نور و سایه

ایجاد احساس عروج …در انتها نقطه ای روشن

پاگرد ه روشن …نقطه مکث

کلیسای سن ایوو…روم…برومینی

مرکز گرا

ورودی مقعر…طرح ستاره…اشکال محدب و مقعر

گنبد کلیسا برخلاف رنسانس جز جداگانهای از دیوار ها نیست

کلیسای سان کارلو آله کواتروفونتاله…روم…برومینی

پلان صلیب یو نانی و یک بیضی

بیضی به دلیل ۲ کانون در آن حرکت وجود دارد

بیضی های متداخل و متقاطع در شکل بنا

کاخ کارینیانو…گوارینو

تقسیم عمودی ۳ بخشی…باشکل فرم مواج

شبه ستون های چسبیده به نما

سطوح پر نقش و نگار

کلیسای سوربن…فرانسه

جفت ستون در نما

جبهه شرقی لوور در پاریس

وجود جفت ستون در نما

تاق بندی طبقه همکف بازتابی از شیوه تاق بندی روم باستان و مثلثی با الگو برداری از کاخ های رنسانس متعالی در طبقه دوم ستون های متصل به بدنه وسنتوری های قوسی

کاخ لوور

از آثارباشکوه معماری باروک است. این بنا متأثر از سنت کلاسیک باستانی است اما ستون های دو تایی آن ابتکار جدیدی بود که در معماری فرانسه رواج یافت. این بنا از نظر تزیینات داخلی بسیار پرتجمل و معرف سبک تزیینی لویی چهاردهم پادشاه فرانسه است

تاریخ معماری تاریخ معماری جهان تاریخ معماری جهان تا معاصر معماری هنر  معماری

کاخ و باغ ورسای

منظر دوره باروک …دارنده محور اصلی و کاملا هندسی و متقارن

با استفاده از رسکتیو …احساس طولانی بودن در یک محور اصلی…احساس ذهنی بی نهایت

جنبه نمایشی و تجملی و جنبه مذ هبی…تندیس سازی

تندیس سازی باروک نیز همانند نقاشی بسیار زنده ، پرشور و چشمگیر است و بیان گر تلاش هنرمند در ارایه احساسات عمیق انسان است و تلاش دارد واکنش تماشاگر را برانگیزد. تندیس داوود در حال پرتاب سنگ به جالوت اثر برنینی سرشار از بیان احساس، تحرک و پویایی است

تاریخ معماری تاریخ معماری جهان تاریخ معماری جهان تا معاصر معماری هنر  معماری

نقاشان باروک در نمایش طبیعت به واقعیت وفادار بودند و در آثارشان به رنگ، بافت، محاسبه روشنایی و تاریکی، استفاده از نور برای جلب توجه، حالت نمایشی، فضای پر و خالی و جلوه های غیرمترقبه اهمیت می دادند. از ویژگی های نقاشی باروک رواج نقاشی های علمی، تجسم فرهنگ و ادبیات عامه و آدم های معمولی، طبیعت بیجان، نقاشی منظره، نقاشی سقفی

روکوکو

سبکی در هنر و معماری است که مشخصه آن درخشندگی، شکوه، نشاط و صمیمیت است.

همانطور که گفته شد روکوکو به واژه فرانسوی روکای به معنی سنگریزه نیز اشاره دارد .این واژه به سنگریزه‌هایی رنگی اطلاق می‌شد که برای تزئین غارهای مصنوعی به کار می‌رفت.

 

 

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

پنج × 5 =