موسیقیموسیقی ایرانهنر

تو ای پری کجایی و همایون خرم , هوشنگ ابتهاج , حسین قوامی

«تو ای پری کجایی (سرگشته)» یکی از آثار ماندگار موسیقی ایران است. که توسط استاد همایون خرم ساخته شد و با شعری از استاد هوشنگ ابتهاج و آواز حسین قوامی جاودان گشت.

 

تو ای پری کجایی ؟

شبی که آواز نی تو شنیدم                  چو آهوی تشنه پی تو دویدم

دوان دوان تا لب چشمه رسیدم             نشانه‌ای از نی و نغمه ندیدم

توای پری کجایی؟ که رخ نمی‌نمایی                  از آن بهشت پنهان، دری نمی‌گشایی

من همه جا، پی تو گشته‌ام                  از مه و مهر، نشان گرفته‌ام

بوی تو را، ز گل شنیده‌ام                   دامن گل، از آن گرفته‌ام

توای پری کجایی؟ که رخ نمی‌نمایی                  از آن بهشت پنهان، دری نمی‌گشایی

دل من، سرگشته تو             نفسم، آغشته تو

به باغ رؤیاها، چو گلت بویم               در آب و آئینه، چو مهت جویم

توای پری کجایی؟

در این شب یلدا، ز پی‌ات پویم             به خواب و بیداری، سخنت گویم

توای پری کجایی؟

مه و ستاره درد من می‌دانند               که همچو من پی تو سرگردانند

شبی کنار چشمه پیدا شو                    میان اشک من چو گل وا شو

توای پری کجایی؟ که رخ نمی‌نمایی                  از آن بهشت پنهان، دری نمی‌گشایی

 

دو روایت در باره ساخت اثر جاودانه سر گشته :

ماجرای ساختن تصنیف پری کجائی

از استاد خرم خواستم تا کمی از ساختن تصنیف پری کجائی استاد قوامی صحبت کنند که در توضیح گفتند:

در جاده شمال مشغول رانندگی بودم به نزدیک رامسر که رسیدم باغی در آنجا بود برای استراحت به آن باغ رفتم

بعد از نیم ساعتی که خستگی‌ام در رفت گفتم دوری در باغ بزنم که یک دفعه متوجه شخصی شدم که با صدای رسا

می‌خواند. کمی جلو رفتم ایستادم و گوش کردم دیدم چه صدای رسا و زیبایی دارد.

جلو‌تر رفتم تا ببینم صدای به این رسایی از کجا به گوشم می‌رسد. دیدم چند نفر دور هم نشسته‌اند و یک نفر از جمعشان

می‌خواند. وقتی نزدیک‌تر رفتم دیدم موقع آواز خواندن حتی به نظر می‌آمد که دهان این فرد تکان نمی‌خورد؛ آنقدر متین و

با وقار بود. کمی نگاه‌شان کردم پیش خودم گفتم چقدر چهره ایشان آشناست.

جلو‌تر رفتم و دیدم چه اتفاق جالبی افتاده است چون آن شخص کسی بود که من سال ۱۳۴۵ در مراسم برنامه سازمان

یونسکو دیده بودم. جلو‌تر رفتم و سلامی عرض کردم و گفتم شما حسین قوامی نیستید که در مراسم «یهودی منوهین»

نوازنده ویولن حضور داشتید و برای شما نواختم وشما تصنیفی خواندید؟ گفتند درست است. گفتم واقعا چقدر جالب است

که من به این باغ بیایم و چنین صدای زیبایی را بشنوم و به سوی این صدا بیایم.

من باید تصنیفی را برای صدای به این زیبایی بسازم.

این موضوع گذشت من به تهران بر گشتم و بعد از۲ ماه روزی با آقای سایه ابتهاج (هوشنگ ابتهاج شاعر) که دیداری با

یکدیگر داشتیم ایشان پیشنهاد کردند آهنگی را به من بدهید تا ترانه‌ای روی آن بگذارم.

استاد خرم ادامه داد: ملودی پری کجائی از آن ترانه‌ای بود که من به سرعت آن را نوشتم و به سایه ابتهاج دادم تا شعری

بر روی آن بگذارند این ترانه یا تصنیف در سال ۱۳۵۱ تنظیم شد و در اینجا بحث سر انتخاب خواننده بود که کدام

خواننده آن زمان می‌تواند به نحو احسن این ترانه را اجرا کند.

من به استاد سایه گفتم این تصنیف باید با صدای یک مرد خوانده شود که من استاد قوامی را پیشنهاد دادم و گفتم

به نظر من ایشان بهترین شخص برای خواندن این کار است. سایه ابتهاج نظرش اینگونه بود که شاید صدای بهتر از قوامی

باشد که این تصنیف را بخواند که من گفتم صدای او را در باغی در رامسر شنیده‌ام که چه صدای رسا و قوی دارد.

گفتم کاری ندارد امتحان می‌کنیم. از استاد قوامی هم خواستم برای آزمایش به استودیو رادیو تشریف بیرند که آن روز در

رادیو آقای نجاحی آقای مستعان رئیس رایو تهران، خانم فخری نیکزاد دکلمه گر خوب کشورمان هم حضور داشتند که

وقتی استاد قوامی خواندند رو به سایه ابتهاج کردم و گفتم دیدید من درست می‌گفتم که این تصنیف با صدای حسین

قوامی سازگار است که همه قبول کردند و بعد‌ها سایه ابتهاج گفتند:

آفرین بر این انتخابتان.

این آهنگ که در سن ۶۱ سالگی استاد قوامی با ارکستر بزرگ رادیو ملی ایران در استودیو رادیو ضبط شد و تا الان (سال ۹۱)

هنوز مورد قبول بسیاری است و ماندگار مانده است.

کلا رویه من این بود که همیشه ابتدا آهنگ را می‌ساختم و سپس ترانه‌سرا بر روی آن شعر می‌گفت.

بخشی از ماندگاری ترانه‌های من در حس و ملودی آهنگ‌ها است و بخشی دیگر به این دلیل است که کلام بعدا به ملودی

اضافه می‌شود….

 

روایتی دیگر از داستان این اثر :

همایون خرم داستان ساخت این اثر را اینگونه توضیح می‌دهد:

سال ۵۱-۵۲ بود که به خانه‌ی ابتهاج در منوچهری رفتم.

خانه باصفایی بود با باغچه که  شبش رفتم آنجا.

شب قشنگی بود و برخی از کارهایی را که ایشان ضبط کرده بودند گوش کردم.

هنگام گوش دادن به کارها آقای ابتهاج گفتد:

« خیلی دلم می‌خواهد که روی یک آهنگی از شما شعر بسازم» من چیزی نگفتم اما وقتی به روی بالکن و هوای خوب و نسیم

و باغچه و شب اواخر تابستان را دیدم گویی باران نت بود که  می‌بارید…

بلافاصله رفتم توی بالکن نشستم و این آهنگ را از بالا تا پایین نوشتم.

واقعا کمتر زمانی بود که یک آهنگ تمام و کمال به ذهن بیاید از صفر تا صدش و به همین دلیل است که برخی از دوستان

و شنوندگانی که این کار را می‌شنوند می‌گویند این آهنگ زمینی نیست و من هم معتقدم که به بنده این آهنگ را دادند

و «تو ای پری کجایی» الهامی بود که به من شد، الهامی که تمام و کمال آمد.

آهنگ را برای ایشان اجرا کردم  خیلی خوشحال شد و مشغول ساختن شعرش شد.

شعر آقای ابتهاج به خوبی روی آهنگ چفت شد.

از استاد هوشنگ ابتهاج نقل شده که حسین قوامی در هنگام خواندن این شعر می‌گوید:

همین ترانه نام و یاد مرا در میان ایرانیان جاودانه خواهد کرد!

این اثر زیبا را بشنوید ?

استاد حسین قوامی شعر زیبای « سرگشته» از هوشنگ ابتهاج را روی آهنگی از مهندس همایون خرم با تنظیم

استاد جواد معروفی می‌خواند و ترانه «تو ای پری کجایی» در موسیقی ایران ماندگار و جاودانه می‌شود.

ترانه ای در دستگاه همایون که توسط خوانندگانی چون الهه و محمد اصفهانی و علی رستمیان  , علیرضا قربانی  و … هم

بازخوانی شده‌است.

 

تو ای پری کجایی ؟

استاد همایون خرم: ۱۳۰۹- در گذشت ۲۸ دی ۱۳۹۱

استاد هوشنگ ابتهاج ( ه. سایه ) : ۶ اسفند ۱۳۰۶ در رشت –  عمرشان جاودانه

استاد حسین قوامی ( فاخته موسیقی ایران ) : اردیبهشت ۱۲۸۸ در تهران

– در گذشت  هفدهم اسفند ١٣۶٨خورشیدی

برچسب ها
نمایش بیشتر

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

16 − 6 =

بستن